Próby wątrobowe, czyli testy czynnościowe wątroby, dostarczają informacji na temat aktywności enzymów wątrobowych i stężeń bilirubiny (substancji przekształcanej przez komórki wątrobowe). Na podstawie tych badań można ocenić stan wątroby i stwierdzić, czy pracuje w prawidłowy sposób. Próby wątrobowe są przydatne w diagnozowaniu wielu chorób.
Próby wątrobowe – badanie biochemiczne krwi
Próby wątrobowe to jeden z pakietów badań biochemicznych krwi. W ich skład wchodzi ocena aktywności takich substancji, jak:
- aminotransferaza alaninowa (ALT),
- aminotransferaza asparaginianowa (AST),
- fosfataza alkaliczna (ALP),
- gamma-glutamylotranspeptydaza (GGTP),
oraz badanie stężenia bilirubiny całkowitej.
Badane parametry różnią się w zależności od wieku i płci pacjenta. Istnieją też różnice pomiędzy zakresami referencyjnymi przyjmowanymi w poszczególnych placówkach diagnostycznych. Dlatego wyniki prób wątrobowych zawsze omawiaj ze specjalistą.
Czemu służą próby wątrobowe?
Próby wątrobowe to badanie, które pozwala na wykrycie schorzeń wątroby i dróg żółciowych, takich jak:
- wirusowe zapalenia wątroby typu B i C,
- marskość wątroby,
- stłuszczenie wątroby,
- toksyczne uszkodzenia wątroby,
- kamica pęcherzyka żółciowego.
Ponadto nadmierna aktywność enzymów wątrobowych i podwyższony poziom bilirubiny mogą świadczyć o innych schorzeniach przewodu pokarmowego (np. zapaleniu trzustki), ale także o takich problemach zdrowotnych, jak niedokrwistość hemolityczna, niewydolność krążenia czy zawał serca.
Kto powinien wykonać próby wątrobowe?
Próby wątrobowe to badanie profilaktyczne. Pozwala wykryć schorzenia wątroby we wczesnym stadium, kiedy nie dają one jeszcze żadnych objawów. Podwyższone próby wątrobowe nie muszą iść w parze z żadnymi dolegliwościami, ponieważ wątroba ma wysokie zdolności kompensacyjne – przy częściowym uszkodzeniu tego narządu jego funkcje przejmują w całości pozostałe, zdrowe komórki wątrobowe. Co więcej, wątroba nie ma unerwienia czuciowego, więc ból pojawia się w zaawansowanym stadium choroby, gdy powiększony narząd zaczyna uciskać okoliczne.
Próby wątrobowe pozwalają na wczesne wykrycie nawet niewielkich zmian patologicznych, a tym samym podjęcie wczesnego, zwykle skutecznego leczenia. Osobom dorosłym zaleca się wykonywanie badania parametrów wątrobowych co najmniej raz na dwa lata. Wskazaniem do częstszej kontroli stanu wątroby są:
- zdiagnozowana choroba wątroby,
- stosowanie doustnej antykoncepcji hormonalnej,
- choroba alkoholowa,
- cukrzyca,
- nadciśnienie,
- stosowanie niektórych leków.
Jak przygotować się do badania?
Badanie parametrów wątrobowych nie wymaga szczególnego przygotowania. Zgłoś sią na nie na czczo, w godzinach porannych. Ostatni posiłek poprzedniego dnia spożyj nie później niż na 12 godzin przed badaniem. Wyniki prób wątrobowych mogą okazać się niemiarodajne po spożyciu alkoholu lub ciężkostrawnych potraw, więc unikaj ich na kilka dni przed badaniem. Na aktywność badanych substancji mogą wpływać także zażywane przez pacjenta leki. Nie odstawiaj ich jednak przed badaniem, jeśli ma ono służyć ocenie obciążenia wątroby tymi preparatami.