Tarczyca to gruczoł wydzielania wewnętrznego (wyspecjalizowany w wydzielaniu i produkcji hormonów), który znajduje się w przedniej, dolnej części szyi. Hormony tarczycy regulują wiele procesów zachodzących w ludzkim organizmie. Z tego powodu rutynowe badania tarczycy są kluczowym elementem profilaktyki zdrowotnej.
Jakie hormony produkuje tarczyca?
Tarczyca wytwarza trzy hormony:
- trójjodotyroninę (T3)
- tetrajodotyroninę, czyli tyroksynę (T4),
- kalcytoninę.
Pierwsze z nich odpowiadają za przebieg procesów metabolicznych w organizmie, a tym samym leżą u podstawy większości jego czynności, np. przemiany materii, termogenezy, płodności, pracy serca i wielu innych. Kalcytonina reguluje gospodarkę wapniowo-fosforanową.
Co to jest TSH?
Z tarczycą kojarzony jest także inny hormon – tyreotropina (TSH). Nie jest to jednak substancja produkowana przez tarczycę. To hormon wydzielany przez przysadkę mózgową, którego rolą jest regulowanie pracy tarczycy, a konkretnie – stymulowanie jej do produkcji własnych hormonów. TSH orazT3 i T4 wydzielane są na zasadzie sprzężenia zwrotnego – przy nadmiarze T3 i T4 stężenie TSH maleje, przy niedoborze – wzrasta. Dlatego badanie stężenia TSH jest pomocne w ocenie pracy tarczycy, choć nie można oprzeć na nim rozpoznania (TSH może być w normie np. mimo początkowego stadium Hashimoto).
Najczęstsze choroby tarczycy
Choroby tarczycy dotyczą blisko 22% Polaków (w większości – kobiet). Mogą być spowodowane wieloma czynnikami – uwarunkowaniami genetycznymi, schorzeniami autoimmunologicznymi, błędami dietetycznymi, stresem, zanieczyszczeniem środowiska. Do najczęstszych patologii należą nadczynność i niedoczynność tarczycy, których skutkiem jest zbyt wysokie lub zbyt niskie stężenie hormonów tarczycowych. Schorzenia te nie dają – przynajmniej początkowo – specyficznych objawów. Łatwo pomylić je z symptomami innych dolegliwości, w tym np. z przemęczeniem. Właśnie dlatego warto wykonywać regularne badania tarczycy!
Jakie objawy mogą wskazywać na choroby tarczycy?
Badania hormonów tarczycy wykonuj przynajmniej raz na dwa lata. Pilnym wskazaniem do badań pod kątem niedoczynności tarczycy są:
- przewlekłe uczucie zmęczenia,
- problemy z pamięcią, koncentracją,
- niezależny od diety przyrost masy ciała,
- suchość skóry,
- zaparcia,
- zwiększona wrażliwość na zimno.
O nadczynności tarczycy mogą świadczyć między innymi:
- drażliwość, nadpobudliwość,
- trudności z zasypianiem,
- niezależny od diety spadek masy ciała,
- wzmożona potliwość,
- przyspieszenie czynności serca,
- biegunki,
- wytrzeszcz oczu,
- drżenie rąk,
- uczucie gorąca.
W UK badania tarczycy możesz szybko wykonać w polskiej przychodni, która współpracuje z laboratorium diagnostycznym. Jeśli wyniki wykraczają poza określone zakresy referencyjne, zgłoś się do endokrynologa!